Achtergrond

Downtown Train

(Het verhaal achter het nummer)


The downtown trains are full with all of those Brooklyn girls
They try so hard to break out of their little worlds

Voor de achtergrondinformatie over Downtown Train behandelen we hieronder eerst Tom Waits, daarna het album Rain Dogs waarop Downtown Train verscheen. Vervolgens behandelen we het nummer zelf en op het einde geven we een opsomming van de gecoverde versies die er van het nummer zijn.

Het Fenomeen Tom Waits

Bij het aanzetten van een plaat van Tom Waits zal bij sommigen het beeld van een half lege kroeg in het hoofd verrijzen. De barkeeper poetst zijn glazen en enkele mislukte idealisten en ongelukkige dromers zitten aan de bar terwijl ze hun alcohol drinken of hun sigaret uitdrukken. De walm van de rook dempt het licht in de ruimte. Naast de ingang knippert rechts een gokkast en links een neonlicht van een bekend biermerk. Het is half 2 in de nacht en veel zal er niet meer veranderen in het café de komende uren…

BarZW

Tom (Thomas Alan) Waits is een naam die velen bekend in de oren zal klinken. The Piano has been drinkin’ is een beroemde regel die hij zong met zijn lage stem. Raspend, doorrookt en indringend als grind, alsof zijn stembanden ooit in een vat met whiskey hebben gehangen. Zijn muziek mag tot het alternatieve gerekend worden en hijzelf ook. Waits’ leven is verbonden met de karakters uit zijn teksten: zwervers, schooiers, hoeren, dromers, pechvogels, die elkaar (al dan niet) vinden aan de schaduwkant van de samenleving.

Waits werd in 1949 geboren op de achterbank van een taxi, op het parkeerterrein van het ziekenhuis in Californië. Gewoon een voorbode van wat hij ging maken. Natuurlijk stopte hij met de middelbare school en ging bij een pizzatent werken. Een van zijn grootste hobby’s was liften en dit verklaart zijn liefde voor auto’s en het Amerikaanse landschap. Na zijn baantje in een pizzatent werkte hij als uitsmijter bij een club in San Diego. Ondertussen had hij piano leren spelen en trad af en toe op voor een schijntje. Na zijn dienstplicht te hebben afgerond bij de Amerikaanse kustwacht verhuisde hij naar Los Angeles, waar hij geregeld optrad en in 1971 een contract aangeboden kreeg door Herb Cohen.

Door de jaren heen heeft Waits veel fans om zich heen verzameld en menig songwriter geïnspireerd. Dit is uniek, omdat hij niet veel ondersteuning heeft gekend in de vorm van zendtijd op radio en televisie. Tom Traubert’s Blues is zijn enige lied wat terug te vinden is in de Top 2000, de Nederlandse hitlijst die tussen Kerst en Oud en Nieuw wordt uitgezonden (versie 2013). Hiermee kunnen we Tom Waits typeren als een ondergewaardeerd talent bij het grote publiek. Veel van zijn nummers zijn bekend geworden omdat ze zijn gecovered door andere artiesten (waaronder ook Tom Traubert’s Blues). Zijn eerste album Closing Time uit 1973 werd in het begin niet zo goed ontvangen, maar won aan populariteit toen The Eagles in 1974 Ol 55 coverden. Een ander gecoverd nummer van Tom Waits is Jersey Girl door Bruce Springsteen.

In de beginjaren van zijn carrière trad Tom Waits op in het voorprogramma van onder andere Frank Zappa. Langzamerhand begon hij meer en meer fans om zich heen te verzamelen die hielden van zijn unieke sound. In een interview in 1993 zei hij het volgende over zijn succes:

‘I seem to have a wide reputation, but my records don’t sell a lot. A lot of people seem to have bought one record or heard one record a long time ago and got me down, so they don’t have to check in anymore: ‘Oh that guy. The one with the deep voice without a shave? Know him. Sings about eggs and sausages? Yeah, got it.”

They’re just thorns without the rose
Be careful of them in the dark

Het Album Rain Dogs

TomWaitsRainDogsDowntown Train vinden we op het album Rain Dogs (1985). In het rijke en diverse oeuvre van de dichter en zanger Waits, schitterend in een vreemd soort schoonheid, komen we dit album tegen. Op dit album ontmoeten we verschillende, verwrongen mensen, zogenaamde ‘rain dogs’. Maar wat is een rain dog? Waits heeft er zelf het volgende over gezegd:

‘people who sleep in doorways… people who don’t have credit cards […] who don’t go to church […] who don’t have, you know, a mortgage… who fly in this whole plane by the seat of their pants.  Hobos, prostitutes, people in trouble… the negative machinery I create to motivate myself.’

You know dogs in the rain lose their way back home. They even seem to look up at you and ask if you can help them get back home. Cause after it rains every place they peed on has been washed out. It’s like “Mission Impossible”. They go to sleep thinking the world is one way and they wake up and somebody moved the furniture.’

Een album over losers, verstopt in de schaduw van de Mammon. Volgens Barney Hoskyns is het onderliggende thema van het album ‘the urban dispossessed’ en is het deels geïnspireerd op de documentaire Streetwise. Voor deze documentaire schreef Tom Waits in 1984 de muziek. Waits schreef Rain Dogs in twee maanden tijd tijdens de lente van 1984. Hij deed dit in de kelder van een huis op de hoek van Washington en Horatio Street in Lower Manhattan, tussen Canal en 14th street. Over deze buurt schreef Waits:

‘It was kind of a rough area, Lower Manhattan between Canal and 14th street, just about a block from the river… It was a good place for me to work. Very quiet, except for the water coming through the pipes every now and then. Sort of like being in a vault’.

Voor de albumhoes van Rain Dogs werd een foto van Anders Petersen gebruikt uit 1967.

lehmitz-6Deze foto hoorde bij een serie die Petersen maakte in Café Lehmitz in de Hamburgse hoerenbuurt Reeperbahn. In de kroeg kwamen scheepslieden, pooiers, schooiers en prostituees. Petersen spendeerde enkele jaren in deze kroeg om foto’s te maken. De vrouw op de foto, een prostituee, heet Lily en de man op de hoes lijkt op Tom Waits, maar hij is het niet. Petersen noemde de man (waarschijnlijk een zeeman) op de foto ‘Rose’ naar de opera Der Rosenkavalier van Richard Strauss. De hele fotoserie van Petersen is op onze Facebookpagina te bewonderen.

Rain Dogs kwam uit in 1985 en werd direct goed ontvangen. Het was het eerste album dat Waits zelf produceerde. Na Swordfishtrombones uit 1983 was Waits een meer expirementele weg ingeslagen met zijn muziek. Op Rain Dogs zette Waits deze trend verder door en dit uitte zich onder andere in de verschillende muziekinstrumenten die er te horen waren in de negentien verschillende nummers. Eerder maakte Waits meer piano/kroegmuziek, maar door bijdragen van de gitaristen Marc Ribot, Robert Quine en Keith Richards (Rolling Stones) werden meer instrumenten toegevoegd.  Door toevoeging van deze artiesten kreeg Rain Dogs een hoger pop/rockgehalte en werd het minder alternatief. Voorbeelden van de verschillende instrumenten zijn de marimba, accordeon, banjo en de trombone. Op het album zijn meer vreemde geluiden te horen. Zo werd er geen drumstel of drumcomputer gebruikt, maar lijkt het of sommige drums gemaakt zijn door met de hand een voorwerp te bonzen. Tijdens de opnamen van het album was er sprake van weinig voorbereiding vooraf en veel ruimte voor creativiteit. In de lijst van beste albums van de jaren ’80 plaatste het tijdschrift Rolling Stone Magazine het album op nummer 21. Het magazine noemde Rain Dogs: ‘a finest portrait of the tragic kingdom of the streets’.

Het is echt de moeite waard om dit album eens in zijn geheel te luisteren en dan te letten op de verschillende stijlen en instrumenten. De stijlen variëren van country (Blind Love) tot ballade (Time), gospel (Anywhere I Lay My Head), instrumentaal (Midtown en Bride of Rain Dog) en polka (Cemetery Polka). Over Downtown Train zei Tom Waits:

‘That’s kind of a pop song… or an attempt at a pop song’

Waits nam voor dit album straatgeluiden op en verwerkte ze in de nummers. Over deze keuze zegt hij:

‘I play it back at night because you miss it when it gets quiet’. ‘Any place you move is going to have some effect, I was exposed to a kind of melange of sounds (in New York) because I went out to clubs more. It’s rather oppressive, I think.’ ‘You drag these things home from your day, put them somewhere and you have three weeks to make something out of it.’

Het gesis van de stoom uit riolen tot het geroezemoes van een busstation sijpelt door de nummers van Rain Dogs heen.

Every night it’s just the same, you leave me lonely now

Downtown Train

De opmerking van Waits over Downtown Train doet de vraag rijzen of het nummer een commercieel doel had op een album wat verder getypeerd kan worden als min of meer alternatief. Feit is dat Tom Waits niet dezelfde band (bestaande uit o.a. Stephen Hodges) gebruikte voor Downtown Train als voor de rest van het album. Gitarist Smith, bassist Tony Levin, toetsenist Robert Kilgore en drummer Mickey Curry speelden mee op het nummer. Dit omdat de normale crew volgens Waits faalde in het succesvol ten gehore brengen van het nummer. Waits kon zulke beslissingen gemakkelijk maken, omdat hij zelf producer was van het album. Stephen Hodges vond (natuurlijk) zijn eigen versie beter:

‘I liked our version of Downtown Train, I knew where he was going, but we were trying not to do that rock thing. But then he just went ahead and did it anyway’.

In de clip van Downtown Train speelt de bokser Jake LaMotta (bekend van de film Raging Bull) mee. Hij is de persoon die aan het begin zijn vrouw maant het raam dicht te doen. De clip draagt bij aan de mysteries die er aan het nummer kleven. Jean-Baptiste Mondino regisseerde de clip en Tom Waits is zelf te zien in de clip. Hij loopt in zwaar beschonken toestand over straat.

I know your window and I know it’s late
I know your stairs and your doorway

Covers van Downtown Train

De versies die de moeite waard zijn om te luisteren zijn van Patty Smyth en Mary Chapin Carpenter (en Rentokill voor de originaliteit). Wij vinden dat de andere artiesten het nummer redelijk ‘verkracht’ hebben… helaas. Ze staan hier wel voor de volledigheid, maar eigenlijk zeggen we dus: ‘Waste of Time’.

Patty Smyth ***
Rod Stewart **
– Bob Seger *
– Everything But The Girl *
– Josh Groban (live) **
– Minnesota Sex Junkies **
– Mary Chapin Carpenter ****
– Rocking Chairs **
– Rentokill ***

We sluiten af met de tip aan jullie om het nummer van Tom Waits nog een keer te beluisteren. Bewust gingen we in deze sectie niet in op de lyrics van het lied. Interpreteer deze gewoon lekker op je eigen manier… Neem daarna ook meteen de tijd om Rain Dogs met de verschillende instrumenten en stijlen te beluisteren. Hoe vaker je dit album draait, hoe beter het wordt. Pareltje op het album blijft Dowtown Train.

Corbijn_Waits

Hierboven een foto gemaakt door Anton Corbijn van Tom Waits uit 2011. Zoals je kon lezen in dit verhaal hebben we enkele foto’s uit de serie van Petersen in de Hamburgse Reeperbahn geplaatst op onze Facebook pagina. Leuk om eens te bekijken. Vergeet niet om daarna onze pagina te liken voor zover je dit nog niet gedaan hebt. Je kan ons ook volgen op Twitter. Zo blijf je automatisch op de hoogte.

 

 

‘Every time there’s a full moon he sings all night long. Theresa close the window, he’s a drivin’ me crazy’!

Bronnen:

  • Rolling Stone Magazine
  • Amazon.com
  • Hoskyns, B. (2009). Lowside of the Road. London: Faber and Faber
  • Maher, P. (2011). Tom Waits on Tom Waits. Interviews and Encouters. Chicago: Review Press
  • Jacobs, J.S. (2006). Wild Years: The Music and Myth of Tom Waits. Toronto: ECW Press